ομιλος τραπεζας πειραιως

Αγαπημένα

Επισκόπηση ΝΑ Ευρώπης Δεκέμβριος 2012

Η πλειονότητα του κόσμου ασχολείται με το μέγεθος του ρυθμού μεταβολής του πραγματικού ΑΕΠ για την εξέλιξη της δραστηριότητας και του κύκλου που χαρακτηρίζει την οικονομία. Όμως, υπάρχει και ένας άλλος (πολύ λιγότερο γνωστός) δείκτης ο οποίος ονομάζεται «παραγωγικό κενό» και έχει αποδειχτεί ότι είναι πιο σημαντικός στην παρακολούθηση της εξέλιξης του κύκλου, διότι αντανακλά τη «θερμοκρασία» στην οποία λειτουργεί η οικονομία, καθώς μετρά τη διαφορά μεταξύ της ζήτησης και της προσφοράς που χαρακτηρίζουν την οικονομία. Σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, η οικονομική δραστηριότητα ορίζεται από το μέγεθος της (εσωτερικής και εξωτερικής) ζήτησης, ενώ η προσφορά εμφανίζεται άκαμπτη στο να προσαρμοστεί. Σε μακροχρόνιο ορίζοντα, η ικανότητα της οικονομίας να δημιουργήσει πλούτο εξαρτάται από τις δυνατότητες των συντελεστών της παραγωγής που διαθέτει και αναπτύσσει.

Η ταλάντευση της ζήτησης σε σύγκριση με την μακροχρόνια τάση της προσφοράς αποτελεί το βασικό μηχανισμό της δημιουργίας των οικονομικών κύκλων. Πιο συγκεκριμένα, το θετικό παραγωγικό κενό καταδεικνύει ότι η οικονομία λειτουργεί σε «υψηλή θερμοκρασία», όπου η ζήτηση υπερβαίνει την προσφορά, οδηγώντας σε πληθωριστικές πιέσεις και εξωτερικές ανισορροπίες, καθιστώντας αναγκαία την άσκηση περιοριστικής νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής. Αντίθετα, το αρνητικό παραγωγικό κενό υποδηλώνει ότι η προσφορά υπερβαίνει τη ζήτηση, καθιστώντας αναγκαία την άσκηση επεκτατικής πολιτικής για τον περιορισμό της έντασης και της διάρκειας της ύφεσης.

Συνεπώς, συνάγεται το συμπέρασμα ότι η έγκαιρη και ακριβής εκτίμηση του παραγωγικού κενού αποτελεί μείζονος σημασίας πληροφορία για την εξέλιξη της οικονομίας. Εντούτοις, ο προσδιορισμός του επιπέδου της ζήτησης και ιδιαιτέρως της προσφοράς είναι μια δύσκολη διαδικασία, ιδιαιτέρως όταν η οικονομία βρίσκεται σε διαδικασία μετάβασης και αναδιάρθρωσης, όπως είναι οι οικονομίες της ΝΑ Ευρώπης.

Στο ειδικό θέμα του συγκεκριμένου τριμηνιαίου δελτίου πραγματοποιούμε μια πρώτη προσπάθεια για την εκτίμηση του παραγωγικού κενού σε Βουλγαρία, Ρουμανία, Σερβία και Ουκρανία. Προσπαθούμε να εκτιμήσουμε το παραγωγικό κενό χρησιμοποιώντας μια πρακτική μέθοδο (σε αντίθεση με την παραδοσιακή μέθοδο της συνάρτησης παραγωγής «Cobb - Douglas») που στηρίζεται στα στοιχεία του ποσοστού ανεργίας, του ποσοστού εκμετάλλευσης των δυνατοτήτων παραγωγής (capacity utilization rate) και του δείκτη της βιομηχανικής παραγωγής, που συνήθως δημοσιεύονται σε μηνιαία βάση.

Διαπιστώνουμε ότι το παραγωγικό κενό είχε γίνει θετικό στα έτη πριν από την ύφεση του 2009. Στη συνέχεια υποχώρησε απότομα και έγινε αρνητικό, ενώ ύστερα οι οικονομίες βρίσκονται σε προσπάθεια περιορισμού του μεγέθους του αρνητικού παραγωγικού κενού και μετάβασης σε (έστω προσωρινό και οριακό) θετικό παραγωγικό κενό. Λόγω της συνεχιζόμενης κρίσης που επικρατεί στην Ευρωζώνη, η συγκεκριμένη προσπάθεια διαφαίνεται να είναι επίπονη και μακροχρόνια.