ομιλος τραπεζας πειραιως

Αγαπημένα


Μια προσεκτικότερη ματιά στο εξωτερικό εμπόριο - Οι επιδόσεις των ελληνικών εξαγωγών

Οι εκτιμήσεις για θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας την επόμενη 5ετία κατά μέσο όρο σε επίπεδα άνω του 2,0%, προϋποθέτει εκτός των άλλων, τη σταδιακή προσαρμογή σε ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης, με κυρίαρχο στόχο την εξωστρέφεια και την παραγωγή διεθνώς εμπορεύσιμων αγαθών και υπηρεσιών. Υπό το πρίσμα αυτό οι ελληνικές εξαγωγές αποτελούν κρίσιμο παράγοντα επιτυχίας και βασικό πυλώνα για την επανεκκίνηση της ελληνικής οικονομίας. Η ανάλυση επιχειρεί να διερευνήσει τα βασικά χαρακτηριστικά και τις επιδόσεις των ελληνικών εξαγωγών, να προσδιορίσει διαρθρωτικούς παράγοντες που επιδρούν ανασχετικά στη περαιτέρω βελτίωση της εξωστρέφειάς και να καταγράψει τη θέση της χώρας μας σύμφωνα με βασικούς διεθνείς δείκτες επιδόσεων με έμφαση στις διεθνείς συναλλαγές, λαμβάνοντας υπόψη ότι η εξαγωγική δραστηριότητα αντιμετωπίζει ήδη σημαντικά ζητήματα που αφορούν την περιορισμένη χρηματοδότηση, τους κεφαλαιακούς ελέγχους, την υψηλή φορολόγηση και την ισχνή επενδυτική δράση.

Είναι σαφές ότι παρ’ ότι το εμπορικό ισοζύγιο ως ποσοστό του ΑΕΠ έχει βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια (από ελλειμματικό -12,6% το 2008, οριακά θετικό +0,1% το 2015), απαλείφοντας μία από τις χρόνιες μακροοικονομικές ανισορροπίες της ελληνικής οικονομίας, η βελτίωση αυτή επιτεύχθηκε κυρίως μέσω της έντονης συρρίκνωσης των εισαγωγών. Οι εξαγωγικές επιδόσεις παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα παρά τη μείωση κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος κατά την περίοδο 2010-2015. Το ελληνικό εμπόριο συγκεντρώνεται σε σχετικά μικρό αριθμό χωρών ενώ παράλληλα υπάρχει μικρή παρουσία στις σημαντικότερες χώρες εισαγωγών εκτός ΕΕ. Επιπλέον η Ελλάδα παραμένει η λιγότερο ανοιχτή από τις μικρές οικονομίες της ευρωζώνης, βάσει του δείκτη συνολικού εμπορίου/ΑΕΠ ενώ οι εξαγωγές συγκεντρώνονται κυρίως σε προϊόντα μέσης-χαμηλής και χαμηλής τεχνολογίας. Ο μικρός βαθμός διαφοροποίησης των εξαγώγιμων προϊόντων και οι περιορισμένες δυνατότητες διείσδυσης στις διεθνείς αγορές που παρουσιάζουν οι ελληνικές επιχειρήσεις λόγω μικρού μεγέθους είναι επίσης σημαντικοί ανασταλτικοί παράγοντες στη βελτίωση της ελληνικής εξωστρέφειας. Αξίζει να σημειωθεί ότι παρά τις δυσμενείς οικονομικές συνθήκες, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις οικονομίες που έχουν σημειώσει σημαντική βελτίωση της παγκόσμιας κατάταξής τους τα τελευταία χρόνια σύμφωνα με αρκετούς διεθνείς δείκτες που σχετίζονται με τις εμπορικές δραστηριότητες. Οι βελτιωμένες επιδόσεις της Ελλάδας συνοδεύτηκαν από σημαντικές προσπάθειες σε επίπεδο πολιτικής, ωστόσο, η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται σε σχετικά χαμηλές θέσεις σε σύγκριση με άλλες χώρες της ΕΕ. Τόσο στις εμπορικές επιδόσεις των ΜΜΕ όσο και στις συνθήκες εμπορίου, η Ελλάδα υστερεί σε σχέση με την υπόλοιπη ΕΕ.

Η περαιτέρω ενίσχυση των εξαγωγών την επόμενη δεκαετία σε ποσοστό που να υπερβαίνει τις τρέχουσες εκτιμήσεις μας για σωρευτική άνοδο άνω του 30% το διάστημα 2016-2025, προϋποθέτουν, εκτός βέβαια από την επιστροφή της ελληνικής οικονομίας στην κανονικότητα, την ανάπτυξη μιας εθνικής στρατηγικής για τις εξαγωγές και μια σειρά μέτρων με προτεραιότητες στους εξής τομείς:
  • επενδύσεις σε ανθρώπινο δυναμικό προκειμένου να αυξηθεί η παραγωγή προϊόντων υψηλής τεχνολογίας,
  • τόνωση των επενδύσεων σε υποδομές logistics,
  • βελτίωση της πρόσβασης σε δίκτυα ΤΠΕ για την ενίσχυση του ηλεκτρονικού εμπορίου,
  • φορολογικά κίνητρα στις επιχειρήσεις για την αύξηση των δαπανών σε R&D,
  • εµπροσθοβαρή χρήση των διαρθρωτικών ταμείων της ΕΕ σε επιχειρήσεις με σημαντική εξαγωγική δραστηριότητα,
  • αναβάθμιση της λειτουργίας θεσμικών φορέων με στόχο τη βελτιωμένη διείσδυση στις διεθνείς αγορές,
  • ενεργοποίηση του νέου αναπτυξιακού νόμου και περαιτέρω βελτίωση του θεσμικού και κανονιστικού πλαισίου,
  • πλήρη εφαρμογή της εργαλειοθήκης του ΟΟΣΑ προκειμένου να μειωθούν κανονιστικά και διοικητικά εμπόδια,
  • αξιοποίηση προϊόντων και υπηρεσιών με ισχυρά συγκριτικά πλεονεκτήματα σε τομείς όπως η ναυτιλία, ο τουρισμός και ο αγροτροφικός τομέας.
Ηλίας Λεκκός
Group Chief Economist
Αρτέμης Λεβεντάκης
Senior Economist